In de jaren 70, mijn middelbare-school tijd, was er een stichting Wikor die voor scholen buitenlandse toneelstukken naar Nederland haalde. De hele klas kreeg dan de tekst met uitleg en vertaling van moeilijke woorden in de kantlijn, en er waren dan ook uitvoeringen in theaters.
Zo zag ik “Othelo” van Shakespeare en “Spocesong, or the zondvloed wheel” van Steward Parker.
Spokesong heeft een blijvende indruk op me gemaakt.
Het verhaal gaat over een idealistische fietsmandje in Noor Ierland die verliefd wordt op een jonge vrouw, een lerares, die haar fiets komt brengen. Hij verteld haar, aan de hand van de geschiednis van de fiets ook de geschiedenis van Noor Ierland. Daarnaast speelt het verhaal van zijn overgrootvader die de winkel begon, met ook al een liefdesgeschiedenis.
We leren bijvoorbeeld hoe belangrijk de fiets is geweest voor de opkomst van het feminisme.
Maar de belangrijks geschiedenis is natuurlijk de bezetting van Noord Ierland en de de strijd van de IRA, en al het geweld dat in de jaren tachtig nog steeds plaatsvond. Het was destijds een van de grote actuele conflicten.
Ik was verpletterd door dit toneelstuk. Dat begon al bij het lezen van de tekst omdat ik voor het eerst geconfronteerd werd met conflicten. Zo verteld de jonge lerares over een kind in haar klas, een jongetje uit een achterbuurt. Hij heeft een straathondje dat hem overal volgt. Op een dag wordt hij aangevallen door een bende van de “andere kant”. Ze hangen zijn hond aan een lantarenpaal en zetten hem in de fik. Ze zegt dan: “Dit is de gang die hij herinnert als hij later in dit geweld iemand anders doodschiet.” Ik besefte toen hoe dit een eindeloze spieraal was van geweld. Ik lees nu het boek “De prijs van bederven” van Alain Verweij, en besef weer dat dat inderdaad de enige weg uit is, ook al het het een erg moeilijke weg.
De uitvoering maakte indruk, diepe indruk. Ik weet hele teksten nog uit mijn hoofd en kan zelfs de intonatie nog in mijn hoofd horen. Ze hadden een mooi Iers accent. De fietsmanden verteld dat fietsen voor hem echt gaan leven. Als de lerares weg gaat zegt ze dan ook: “I’l leave you with my vriend then.” Die zin hoor ik nog precies zo in mijn hoofd met een nadruk op een plek die ik net niet verwachtte. Ik denk dat ik ook een beetje verliefd op haar was.
Ik heb het boek niet meer. Bij de verhuizing rond mijn transitie heb ik te veel boeken weg gedaan. Ik struin af en toen het internet af, maar kan alleen buitenlandse site vinden waar het boek te koop is. Ik heb geen creditkaart dus ik kan daar niet bestellen. En misschien is dat beter. Misschien is het fijt dat ik dat boek niet meer heb wel de reden dat het nu zon stevig in mijn hoofd zit.
De tekst zoals die in mijn hoofd zit: (met excuses voor de spelfouten, ik moest door een herseninfarcten opnieuw leren schrijven en voor Engels gaat dat niet meer zo goed, maar ik denk dat de tekst op een paar woorden na helemaal klopt)
I met a child today from the backward-class, jou know the hopeless ones. He used to have a mongrol dog that followed him backwards and backwards to school. One day he’d been attacked bij a gang of the other growd. Tha’d hung is dog on a landpost and set fire to it. This is the day he remembers when he puts a bullet into somebody else.
Er zaten liedjes pan gescheven door de schrijvers behave een, een oud Engels liedje: Daisy Bell.