Vandaag maak ik ruimte voor kritiek op de Bijbel. Liefdevol, maar onverbloemd. En misschien zie ik dingen te scherp en zelfs niet helemaal goed.
Maar ik begin met het verhaal dat er vandaag uit haal. Niko ter Linde wees met het aan in zijn “Het verhaal gaat”. Ik houd van dat boek. Niko is verteller, en verteller met veel achtergrondkennis en daarom een hele goede gids in de Bijbel. Echt een tip!
Ik ben ook verteller, en daarom valt me meteen op wat Nik te Linde uit deze geschiedenis haalt.
Noah verbouwd wijn. Hij drink daarvan en wordt dronken. Naak valt hij in slaat. Zijn zoon Gham ziet hem liggen en verteld het aan zijn broers. De broers gaan achterwaarts naar hun vader toe. Zodanig e hem niet bloot zien, en leggen een mantel over hem heen. De mantel der liefde.
Leerde in een hele goed vertel cursus (van Mezrab), dat een verhaal een waarheid over het leven vertelt. Een waarheid, niet DE waarheid.
De waarheid die Niko te Linde uit dot verhaal haalt is dat er een moment komt dat een kent zijn/haar ouders als vaarbaar menselijk wezen ziet. Als klein kind zijn je ouders je helden. Ik weet dat dat niet altijd zo is. Maar dat zijn verhalen die niet aan mij zijn om te vertellen. Mijn ouders waren mijn helden, die alles wisten. En als je groter wordt, ontdek te dat ze maar al te menselijk zijn, dat ze helemaal niet alles weten. Dat is een waarheid, daar zijn verhalen over te vertellen.
Ik zie ook een andere waarheid in dit verhaal. Een waarheid die wat ingewikkelder licht. Een waarheid over schaamte. Over naakt zijn. Het is mooi om je lichaam als iets intiems te zien, iets dat je niet zomaar met iedereen deelt. Maar je voor mij is een lichaam niet iets om je voor te schamen. Hier zit een hele fijne lijn tussen eerbied voor een jachtakte, en schaamte voor een lichaam. Is het eerbied van de twee broers, dat ze achteruit naar hun vader lopen, of is het schaamte?
Een goed verhaal geeft geen antwoord. Een goed verhaal stelt de vraag. Een verhaal vertelt een waarheid over het lezen, maar vertelt je niet wat je moet doen. Voor mij is een goed verhaal nooit moraliseren.
Ik zou als vertelt dit verhaal op twee verschillende manier kunnen vertellen. Dat is wat ik bij Mezrab keerde. Ik kan me verbinden met deze twee waarheden. Aanvoelen hoe deze waarheden in mijn hart resoneren. Maar een verhaal is meer dan alleen delen wat er in mijn hart zit. Ik geef het een vorm. Ik richt daarmee de aandacht van mijn publiek. Ik neem ze mee. Zo laat ik hun hart ook resoneren met de kern die ik gekozen heb. Het verhaal wordt krachtiger als ik me op één van beide uitganspunten richt. Ze raken elkaar, maar het wordt rommelig als ik ze beide evenveel aandacht geeft. Dat is hoe ik manibuleer.
Maar ik vertel ze niet wat ze daarvan moeten denken.
En precies dat is mijn kritiek hier.
Want in de Bijbel wordt op dit moment wel heel erg gesurft naar wat je hier van moet denken. Het is slecht wat Cham gedaan heeft. Als Noag het hoort vervloekt hij Sam.
En het gaat nog verder. Ook het nagelschaar van Cham wordt vervloekt. En dat is Kanaän. Daar komt een heel volk uit voort. Kanaän is een land in de Bijbel. En hiermee wordt zoveel gezocht als dat de mensen die daar wonen slecht zijn. Dat is een voorschot op het veroveren van dat land, want van slechte mensen mag je iets afbakken.
Dat is waar ik de Bijbel gevaarlijk vind. Verhalen zij krachtig, maar je kunt ze maar al te makkelijk verkeerd gebruiken.
En dit is waarom ik snap dat mensen zich afkeren van het geloof. Ze hebben gelijk als ze zeggen dat het heel erg vaak heet geleid tot verschrikkelijke dingen.