All the way?

 

of hoe oude patronen vast kunnen zitten, vaster dan je denkt.

 

Ik zou dus fulltime vrouw zijn. Wat ik zeker wist dat ik wilde, was mijn nieuwe naam in het bevolkingsregister, paspoort en rijbewijs.

 

En verder eigenlijk niks.

 

Nee, niks. Echt niet! Geen gedoe aan mijn lijf!

 

Ik ben opgevoed als feminist. Het waren de jaren ‘60 en ‘70, en de vriendenkring van mijn ouders bestond grotendeels uit mensen met hippie affiniteiten, tenminste dat deel van de vriendenkring dat ik interessant vond (er was ook het clubje notabelen van het dorp, lieve mensen, maar andere generatie).

Ik leerde onder andere dat het niet oke was om een vrouw te beoordelen op uiterlijk. Geen van de vrouwen waar ik mee opgroeide had iets met make-up, of mooi zijn. Ook mijn vrouw en dochters niet. Een glimlach is je beste make-up, dat werk.

 

Ik zou ook een femme-naturelle zijn, gewoon mezelf en verder niets. Winkelen en mooie kleren kopen was al zo geweldig.

 

Ik hoefde ook geen hormonen, geen operatie, geen stemtraining, geen facial surgery, geen sieraden, geen make-up, geen hoge hakken, en wat je allemaal als trans vrouw meer kunt doen.  Ik las dat je zelfs curussen vrouwelijk gedrag kon doen, psah!

 

De eerste scheur in mijn verdediging waren de hakken, 7cm, enkellaarsjes. Dat was een esthetische keuze, maakte ik mezelf wijs. Met mijn maat 45 leken mijn voeten zo plomp onder die mooie jurken. Maar wat was het dan dat maakte dat ik het geluid dat de hakken maakten bij het lopen zo heerlijk vond? Trans zijn zit vol van dit soort tegenstrijdige gevoelens. Nou ja, die gevoelens zijn tamelijk eenduidig, waar ze tegen strijden is de shitload aan normen die ik inslikte, en die ik als gijzelaar met een Stockholsymdroom lief leerde hebben. Dat is het verneukeratieve, ik dacht dat het mijn eigen normen waren, sommige koesterde ik, en nu was mijn gevoel de boel aan het verraden. Ik wilde mooi zijn, ik wilde koketteren! Maar dat kon niet! Zo had ik niet geleerd dat vrouwen zijn! Bovendien, werden die gedachten nog een keer versterkt door de feministische reacties op trans vrouwen. Wij maken onszelf, en vrouwen belachelijk door een stereotype beeld van de vrouw neer te zetten.

 

Ik heb serieus overwogen om als man verder te gaan. Dan had ik mannen een voorbeeld kunnen geven. Ik had kunnen laten zien dat mannen ook hun zachte kant mogen tonen. Ik had zelfs jurken kunnen bljjven dragen, dat was pas een statement geweest!

 

Waarom wilde ik dan als vrouw door? Was het omdat ik als trans vrouw makkelijker geaccepteerd zou worden dan als man in een jurk? Was het dan gewoon lafheid? Ja, mijn innerlijke criticus zet de dingen graag op scherp.

 

Identiteitscrisis. Ik wilde vrouw zijn, of was ik al een vrouw? Vrouwendag was langs gekomen, ik deelde berichten over hoe feminisme nog steeds belangrijk is. Maar deed ik dat als ally, of als vrouw? Ik had al die tijd toch male privilege gehad? Dat het meer als last dan als voordeel had gevoeld, deed daar niets aan af.

 

Ik kwam terecht in een mindfuck. Ik wilde vrouw zijn. Wilde ik er alleen maar graag bij horen? En waarom wilde ik dan niet bij de mannen horen? Was dat alleen maar omdat mannen steeds vaker onder vuur lagen? Koos is als rat om het zinkende schip te verlaten? Mijn innerlijke criticus speelt niet alleen graag op scherp, steken onder water doet hij* ook graag, en daarbij maakte hij dankbaar gebruik van alles wat ik op forums las.

 

Mijn gevoel wist het al, steeds als ik als vrouw werd benaderd, voelde ik iets gloeien van binnen. Ik had het op social media aangekondigd. Ik had zelfs mijn naam aangepast. Bij elke “zij”, “haar”, “meid”, “sister”,  maakte mijn hart een sprongetje. Later, toen ik als startende ondernemer in vrouwengroepen werd opgenomen voelde het tegelijk vertrouwd (ik ging mijn hele leven al vooral met vrouwen om), en bijzonder. Want deze groepen waren women only, en ze gaven me een warm welkom, ik werd daar volledig als vrouw geaccepteerd.

 

Ik besloot dat ik op dat gevoel mocht vertrouwen, een wankele beslissing, want ik kon dat gevoel op geen enkele manier uitleggen. Wat maakt een vrouw een vrouw? De enige antwoorden die je daar op kunt geven zijn stereotypen en clichés. Het werd pas rustiger in mijn hoofd toen ik besefte dat cis vrouwen zich dit niet eens af hoefden te vragen, laat staan te beantwoorden.

 

Bovendien, van binnen was ik altijd al vrouw, geen wonder dat mijn transitie alleen maar over uiterlijkheden ging.

 

Dus ik ging verder. Een tweede ‘ingreep’ was het bijwerken van mijn wenkbrauwen, die waren zo borstelig dat zelfs mijn herenkapper die regelmatig moest knippen. Ik maakte een afspraak in de bijenkorf, ik moest toch naar Amsterdam voor de voorlichting van het VUMC. Wat vond ik het heerlijk om in die salon te zijn, en verzorgd te worden. Ik stapte een nieuwe wereld in, de wereld van schoonheid en verzorgd worden, en ik smulde. Al voelde het wel een beetje als verboden vrucht. Dat verbodene bleef nog lang hangen, het is nog steeds niet helemaal weg.

 

Ik bleef stappen zetten. In de zomer kocht ik borstprotheses, van die kipfileetjes voor in een BH. Een week lang had ik de webwinkelpagina in mijn favorieten staan. Ik had alles ingevuld, riep de pagina elke dag weer op, maar durfde niet op bestellen te drukken. Een vrouw is toch niet haar borsten? Ik had man-boobs, er zijn toch ook vrouwen met kleine borsten? “Ben je niet eigenlijk stiekem een sexistische man?” zei een criticus. En toen deed ik het, ineens, ook al was mijn enige rechtvaardiging voor mezelf: “Ik wil het gewoon.” Mijn gevoel volgen ging niet zonder slag of stoot.

 

Niet lang daarna liet ik mijn nagels doen. Ik had voor het eerst in mijn leven een half jaar lang een nagels gebeten, en dit was een cadeautje voor me.

“Je gaat de hele dag naar je handen staren,” voorspelde Britt. “Ja duh!”, dacht ik. Maar ze had gelijk! Wat waren mijn handen vreselijk mooi. Ik kon mijn ogen er echt niet vanaf houden. Niet lang daarna deed ik bij Britt ook permanente make-up. Ik had een make-up cursus gevolgd, gaaf, maar wat een gedoe. Het is ook niet makkelijk voor een vrouw om dat nog te moeten leren als je al een leesbril nodig hebt, die je vervolgens niet op kunt zetten!

“Ik ga je mooi maken!” Britt is ook een van de mensen die me heel erg geholpen heeft me meer vrouw te voelen, ze is zo enthousiast. Ze deed wonderen voor mijn gezicht, ze epileerde mijn wenkbrauwen, en tatoeëerde nieuwe. Vanaf dat moment zag ik er vrouwelijk genoeg uit om goed gegenderd te worden. Dat werd ik al, maar dat was pure beleefdheid, nu merkte ik dat ik geen blikken meer kreeg, maar in het voorbijgaan steeds vaker gewoon als vrouw gezien werd. Dat voelde elke keer opnieuw weer als een cadeautje. Ik was er vanuit gegaan dat dat niet zou gebeuren.

 

In gesprekken verraadde mijn stem me nog. Ik was verteller en spreker. Ik wilde geen kunstmatige vrouwenstem aanleren. Intussen had ik beslist dat ik hormonen wilde, en dat ik daar niet nog een jaar op wilde wachten. Ik vond een kliniek in België waar ik onder begeleiding van een arts met hormonen kon starten, en die kliniek had ook een stemtherapeute.

 

Ik vroeg een kennismakingsgesprek aan, en ze was zo leuk dat ik meteen een hele dag bij haar boekte.

 

Iedereen om me heen vond dat ik te snel ging, en dat verbaasde me. Ik snap het wel, het heeft te maken met die spanning tussen hoofd en hart. Dat hoofd houdt alles heel lang tegen, en heeft ook een manier gevonden om de spanning die dat oplevert verborgen te houden. Dus als ik dan uiteindelijk toegeef, lijkt het impulsief, niemand weet welke worstelingen er in mij hebben plaatsgevonden. Niemand weet dat alle ‘weet je dat wel zeker, want …’ tegenwerpingen al duizend maal in mijn hoofd zijn rond getold, en tot nu toe altijd hebben gewonnen. Eindelijk, durf ik een knoop door te hakken, en dan staat de buitenwereld klaar om alsnog al die shit over je heen te dumpen. Ik weet van verhalen en gesprekken dat dit voor heel veel transgenders geldt.

 

Als je vriend of familielid bent van iemand die in transitie is of gaat, zou ik dit willen zeggen:
Lieve bezorgde vrienden en familie: alsjeblieft, wees terughoudend met je weet-je-dit-wel-zekers. Daar zijn de psychologen voor, die het traject begeleiden. “Sommigen gaan inderdaad te snel,” zou mijn psycholoog later zeggen, “maar bij jou heb ik die indruk niet.” En toch zou ik binnen een jaar een complete metamose ondergaan.

 

Sowieso bij vragen en opmerkingen aan trans personen: Bedenk of je bezig bent jouw eigen ongemak op te lossen in het gesprek. Daar zijn wij niet voor. Wij hebben onze handen vol aan ons eigen proces, we kunnen het niet gebruiken daarbij  ook nog eens jouw ongemak te handelen. En weet je, we doen het, vaak zelfs met liefde, omdat we de relatie met jou niet willen schaden, maar soms hebben we er de energie gewoon niet voor. Je helpt ons vreselijk door buiten ons om, zelf je eigen ongemak te onderzoeken. Ik had het geluk vriendinnen te hebben die dat deden en doen. En bedenk, het hoeft niet in een keer goed, dat heb ik zelf ook mogen leren.

 

Ik had geen ouders meer, dus mijn zoektocht naar erkenning was met mijn oudere broer. Vanaf het eerste moment dat ik het vertelde zei hij: “Ik hou van je, en sta achter alle keuzes die je maakt.” En toch vond hij het spannend, en had hij tijd nodig. En iets in mij had het nodig dat hij me als zijn zus zag, niet ooit, maar nu. We hebben dat op kunnen lossen doordat mijn broer in de gesprekken zo ongelooflijk kwetsbaar kon zijn. Ik was degene die onverzettelijk was. Doordat hij steeds opnieuw de verbinding zocht, zichzelf was, voel ik me gedragen. Zijn mailtje na een van de gesprekken:

“Ik was zeer onder de indruk van je gisteren. Je zag er prachtig uit en was vol energie en scherp. Wat fijn om te zien. En Ineke heeft gelijk, het vrouw zijn past je heel goed. In het begin was ik bang dat ik Jacob Jan moest inruilen voor Emma maar er is een prachtige mix ontstaan.”

Ik moet nog steeds huilen als ik dat lees, wat heb ik een geluk met deze grote broer.

 

De stemtherapie was geweldig, ik kon ook ontzettend goed opschieten met mijn therapeute. Dat was nog zoiets, ik werd steeds extraverter. Ik ben introvert, maar ik was ook altijd heel verlegen. Ik vond mezelf geen interessant gezelschap. Met een gelijkgestemde kon ik eindeloos de diepte in gaan, maar ik kwam niet zo heel veel gelijkgestemden tegen, en voor oppervlakkige praatjes was ik niet geschikt. Ik had er als kind een hekel aan als mijn moeder eindeloos met iemand kletste, en nu werd ik mijn moeder! Ik hield vroeger het contact met winkelpersoneel en bediening altijd puur functioneel. Nu maakte ik overal kleine kletspraatjes, ik bleek dat prima te kunnen. Ik heb in mijn nieuwe woonplaats al winkels waar ze me kennen en waar ik begroet word.

 

Ik leerde om mijn focus te verleggen, mannen gebruiken hun borst als klankkast, vrouwen projecteren hun stem in hun hoofd. Mijn pitch, toonhoogte, hoefde ik amper aan te passen. Ik leerde over ‘twang’ een manier om zonder mijn borstkas te gebruiken, mijn stem meer kracht te geven. Het was leuk om te doen, en het voelde natuurlijk, ik hoef er niet meer bij na te denken. En het mooiste is nog wel dat ik zulke mooie reacties krijg op video’s die ik maak. Mensen vinden mijn stem prettig. En zo had ik weer een stap gezet waarvan ik zeker wist dat ik hem niet zou gaan zetten.

 

Vier oktober 2017 reed ik naar Groningen om mijn naam te wijzigen in het bevolkingsregister. Emma Jacob Jan Voerman. Mijn oude roepnaam liet ik als tweede en derde naam staan, als eerbetoon aan wie ik was, en aan mijn ouders die hem gegeven hadden. Ik was voor de verklaring al afgereisd naar een psycholoog in Assen. Ik had kunnen wachten op de verklaring van het UMC (die zou juli 2018 komen), maar ik kreeg intussen teveel last van mijn oude naam, en het label ‘man’ als ik me moest identificeren. Deze zet had grote psychologische waarde voor me. Toen ik mijn nieuwe rijbewijs en paspoort haalde, voelde ik pas hoe veel. Ik vier deze dag in het klein mijn tweede geboortedag.

 

Hormonen was mijn volgende stap, weer gesprekken met een psycholoog voor de goedkeuring. Ook die hormonen waren een schot in de roos. Het ging me niet om de borsten die ik zou krijgen. Nee, ik lieg, het ging ook om de borsten. Nu ik dit schrijf heb ik cup A, en ik zou die best groter willen. Maar vooral: testosteron en ik zijn geen vrienden, en oestrogeen liet me zo goed voelen.

 

Tot op dat moment was ik al een heel eind op weg. Ik hield van mezelf, vond mijn spiegelbeeld steeds acceptabeler, en van een afstandje was het een prima vrouw die ik zag. Maar dat was vooral veel cognitief werk. Met oestrogeen leek dat alles in te dalen in mijn lijf. Ik geloofde niet alleen dat ik oké was, ik voelde dat ik oké was. Ik hield niet alleen van mezelf, ik voelde liefde voor mezelf. Spiegels werden mijn vrienden. In mijn nieuwe huis is elke deur van de driedeurs klerenkast een spiegel. Steeds als ik er langs loop begroet ik mezelf. “Ik vind je leuk”, zeg ik dan, en ik voel dat mijn spiegelbeeld dat meent. Zelfs de badkamer spiegel met zijn genadeloze halogeenspotjes er boven laat een mooie vrouw aan me zien. De eerste keer dat ik dat zo zag, voelde ik me als door de bliksem getroffen. Ik bleef kijken, ik schoof de spullen op de wasmachine aan de kant zodat ik kon gaan zitten. Tranen stroomden over mijn wangen. Dit gevoel was te groot om binnen te houden, en god wat had ik hier lang op gewacht.

 

Moet ik nog vertellen dat ik begon met het laseren van mijn baard? Dat deed vooral veel pijn en is een eindeloos duren proces. Op het moment dat ik dit schrijf ziet het er naar uit dat nog minstens een jaar gaat duren.

 

Ik ben vrouw, ik voel me vrouw, mijn baard en penis doen daar niets aan af. Ik ben nu al de vlinder die ik moest worden.

 

Please follow and like us: